Estudio dos lepidopteros presentes na praia de Ponzos e arredores

04/05/2007, Andrés Leal Viñas. Membro da Sociedade Galega de Historia Natural

​​

No presente estudio trátase a comunidade de lepidópteros ou bolboretas diúrnas, presentes no ámbito zonal dos arredores da Praias de Ponzos e Sartaña. Esta zona debe os ventos que a sacoden constantemente, o feito de posuír unha serie de interesantes elementos migratorios e aerófilos (que gustan dos ventos). Deste modo os prados que rodean a costa se converten en apacibles posaderos onde repousan, despois de arduas viaxes. Para facilitar o estudo dividimos a área en catro zonas, en certas ocasións os límites entre un e outro hábitat seran rebasados polas bolboretas, de modo que non sería estraño (máis ben habitual) o feito de que unha “Colias croceus” revoloteara zigzagueante entre os prados e o humidal.

 

Exemplar de Strymonidia spini
Exemplar de Maniola jurtina

 

Material e Métodos

Os muestreos realizáronse directamente; para captura-las bolboretas empregáronse dúas mangas: a primeira de 30 cm de diámetro cun mango 75 cm e a segunda de 40 cm de diámetro e un mango de 75 cm. A maioría das bolboretas identificábanse directamente, observándoas nun bote aínda que algúns exemplares deberon ser levados ó estudio para a súa correcta identificación.

Os móstreos realizáronse dende Junio ate Setembro do Ano 2006. Debido o escueto do prazo é posible que algunha especie fora "pasada por alto", polo que os resultados poden non ser definitivos.

 

TOXAL

Fam. Lycenidae

Entre as cinco especies de licénidos que se presentan neste hábitat, cabe destacar a presenza de Strymonidia spini, bolboreta que poderíamos cualificar de localizada; parece asentarse en puntos nos que é incluso moi abondosa. Gusta as areas de monte baixo, alimentándose a eiruga de diversas plantas da familia das rosáceas. Temos razóns para

supoñer que existe en Ponzos unha colonia importante. Este licénidos diferenciase das súas conxenéricas por presentar unha mancha azul-grisacea no reverso alar posterior.

Tamén hai que destacar a Leptodes pirithous migarante moi abondosa, que chega á costa en grandes grupos que rebolotean durante algún tempo entre as plantas das que liban coma Daphne gnidium, acompañada tamén por Pseudophilotes baton, outra migarante. A Leptodes pirithous podémola confundir sen excesiva dificultad coa súa conxenerica Lampides boeticus (de maior tamaño e bandas transversais paralelas).

Poliommatus icarus
Pseudophilotes baton

O outro licénido que se presenta e Polyommatus icarus moi abondoso e ben distribuído en Galicia.

Listado

Lampides boeticus

Polyomatus icarus

Leptodes pirithous

Strymonidia spini

Pseudophilotes baton

Total de Taxóns: 5

 

Fam. Nymphalidae

Esta familia encontrase aquí representada con elementos moi adaptables e abondosos noutros hábitats e mesmo noutros lugares. Son destacables pola súa grande abundancia as poboacións de Pyronia tithonus pardoi presentes sobre todo dende finais de Xullo ata mediados de Setembro.

Listado

Pyronia tithonus pardoi

Pararge ageria

Maniola jurtina

Coenonympha phamphilus

Inachis io

Vanessa atalanta

Cinthia cardui

Total de Taxóns: 7

 

Fam. Pieridae

Familia ben representada neste hábitat, con case a metade de especies que se encontran presentes en Galicia. Os elementos presentes son moi abondosos.

Listado

Pieris rapae

Pieris napi

Pieris brassicae

Leptidea sinapis

Colias croceus

Gonepteryx ramnhi

Pontia daplicide

Anthocharis cardamines

Total de Taxóns: 8

Pieris napi

 

Fam. Hesperidae

Familia representada por cinco especies, das que catro non son excesivamente abondosas no resto de Galicia: Thymelicus acteon, Thymelicus lineola, Thymelicus silvestris e Carchadorus alceae. En canto a outra, Erynnis tages, é unha especie localizada, aínda que ben distribuída.

Listado

Pieris napi

Erynnis tages

Thymelicus acteon

Thymelicus lineola

Thymelicus silvestris

Carchadorus alceae

Total de Taxóns: 5

 

Fam. Danaidae

A única especie desta familia que citamos, non foi avistada durante os muestreos pero recurrimos a dúas citas de esta especie, ambas de Eliseo H. Fernandez Vidal:

—1ex. 29-9-1980 Praia de Santa Comba, 5msm, Cobas Ferrol, A Coruña (FERNÁNDEZ VIDAL, 1983)

—2ex. 14-9-1981, Praia de Santa Comba, 0msm, Cobas, Ferrol, A Coruña (FERNÁNDEZ VIDAL, 1983)

Débese destacar o carácter de migarante desta especie que só arriba nas nosas costas de forma ocasional.

Listado

Danaux plexippus

Total de Taxóns: 1

 

Fam. Papillionidae

A outra especie Iphiclides podalirius feisthamelii debería estar presente aínda que non se atopou nos móstreos. O adulto de Papillio machaon hispanicus liba de cotío no fiúncho ou anís, da que ademais se alimenta a eiruga.

Listado

Papillio machaon hispanicus

Total de Taxóns: 1

 

Postduna

Fam. Lycenidae

As tres especies que encontramos neste hábitat son moi comúns, xeralmente encóntranse de paso, libando de cando en cando nas poucas plantas con flor que se encontran nun medio tan hostil, cunha marcada aridez. Principalmente encontramos as maiores concentracións sobre os densos arbustos de Daphne gnidium. En ocasións (grandes entradas de bolboretas migrantes), podemos ver unha inaudita cantidade de exemplares de Leptodes pirithous libando nos devanditos arbustos.

Listado

Celastrina argiolus

Poliommatus icarus

Leptodes pirithous

Lampides boeticus

Total de Taxóns: 4

 

Fam. Nymphalidae

Familia representada por tres especies que se limitan a revolotear, sendo estraño que se alimenten nalgunha das plantas.

Listado

Parage aegeria

Maniola jurtina

Pironia tithonus pardoi

Vanessa atalanta

Total de Taxóns: 4

 

Fam. Pieridae

Das dúas especies deseñadas pódese dicir o mesmo que na anterior familia.

Listado

Pieris rapae

Colias croceus

Total de Taxóns: 2

 

Fam. Hesperidae

Listado

Thymelicus acteon

Thymelicus lineola

Thymelicus silvestris

Total de Taxóns: 3

 

Fam. Danaidae

Listado

Danaus plexippus

Total de Taxóns: 1

 

Fam. Papillionidae

Listado

Papillio machaon hispanicus

Total de Taxóns: 1

 

HUMIDAL

Fam. Lycenidae

Neste hábitat se dan as maiores concentracións de Celastrina argiolus, asi mesmo son moi abondosas Leptodes pirithous e Lampides boeticus, libando no Lithrum salicarium

Listado

Celastrina argiolus

Poliommatus icarus

Leptodes pirithous

Pseudophilotes baton

Lampides boeticus

Total de Taxóns: 5

 

Fam. Nymphalidae

Listado

Maniola jurtina

Parage aegeria

Pironia tithonus pardoi

Inachis io

Total de Taxóns: 4

 

Fam. Pieridae

Leptidea sinapis

Colias croceus

Pieris napi

Pieris rapae

Pieris brassicae

Gonepteryx ramnhy

Total de Taxóns: 6

 

Hesperidae

Listado

Ochlodes venatus faunus

Thymelicus acteon

Thymelicus lineola

Total de Taxóns: 3

 

Fam. Papillionidae

Listado

Papillio machaon hispanicus

Total de Taxóns: 1

 

PRADOS

Lycenidae

Listado

Celastrina argiolus

Leptodes pirithous

Lampides boeticus

Total de Taxóns: 3

 

Nymphalidae

Listado

Maniola jurtina

Pararge aegeria

Pironia tithonus pardoi

Total de Taxóns: 3

 

Pieridae

Listado

Pieris rapae

Pieris brassicae

Pieris napi

Leptidea sinapis

Total de Taxóns: 4

 

Hesperidae

Listado

Ochlodes venatus faunas

Thymelicus silvestres

Thymelicus lineola

Total de Taxóns: 3

 

Fam. Danaidae

Listado

Danaus plexippus

Total de Taxóns: 1

 

Fam. Papillionidae

Listado

Papillio machaon hispanicus

Total de Taxóns: 1

 

Conclusións

O conxunto da praia de Ponzos, Sartaña e arredores, presenta unha serie de elementos moi interesantes entre os que destaca a Danaux plexippus e a colonia de Strymonidia spini.Tamén debemos resaltar as colonias de Papillio machaon hispanicus, presumiblemente escasas nas costa de Ferrol e comarca. O hábitat con maior cantidade de especie e o Toxal (27 Especies), seguido polo Humidal (19 Especies) e A Postduna e Pados (15 Especies). Este hábitat debería de protexerse, ademais de estudiarse en maior profundidade noutros campos faunísticos.

Para calquera comentario: andreslealvias@yahoo.es

 

BIBLIOGRAFÍA

IGLESIAS, JOSÉ LUIS Y ASTOR CAMINO, XULIO

Guía das Bolboretas de Galicia, Xerais, 326 páxs.

L. G. HIGGINS Y N. D. RILEY Guía de Campo de las Mariposas de España y de Europa, Omega, 452 páxs.

FERNÁNDEZ VIDAL, ELISEO. Dossier informativo. Operación Monarca. Ceida 23 páxs.

FERNÁNDEZ VIDAL, ELISEO. Guía de las Mariposas Diurnas de Galicia. Excma. Diputación de A Coruña Publicaciones 219 paxs.

FRANCIS ROSE, Clave de Plantas Silvestres, Omega, 491 páxs.

SOÑORA GÓMEZ, FRANCISCO JAVIER Estudio das Matagueiras do subsector Galaicoasturiano septentrional, Universidade de Santiago, 219 páxs.

<< Voltar